Konferans – Badem ve Badem Çiçeği

  • konferans-badem-1
  • konferans-badem-11
  • konferans-badem-5
  • konferans-badem-6
  • konferans-badem-3
  • konferans-badem-8
  • konferans-badem-9
  • konferans-badem-10
  • konferans-badem-7
  • konferans-badem-4

konferans-badem-3

Prof.Dr.Erşan Karababa’dan Badem ile ilgili bilgiler

Badem, Tarihi Babil’e kadar uzanan ve kültürü yapılan en eski bitkilerdendir. Mısır’da İskenderiye yakınlarında ortaya çıkarılan bulgular arasında badem de bulunmuştur. Asya ve Avrupa arasındaki İpek ile Orta Doğu ve Anadolu’ya gelmiştir. Buradan da Yunanistan, Kuzey Afrika, İtalya ve İspanya’ya, Sonraki Dönemlerde ise Kuzey amerika’ya kadar gitmiştir.

Badem ağaçları    kuzey yarım kürede 30-44 enlemde, güney yarım kürede ise 20-40 enlemde. Ayrıca 600-1.000 metre yüksekliklerde badem yetiştiriciliği yapılabilmektedir.

Bademin yaşam döngüsü: 1-Dormansi 2- Çiçeklenme 3-kabuk ayrılması 4-Olgun tane 5-Hasat 6-Ürün İşleme 7-Depolama diye gelişir.

Çok değişik tüketim alanları olan badem; çerez, şekerleme, çikolata,  pasta endüstrisinde, badem yağı olarak kozmetik ve ilaç endüstrisinde de kullanım alanı bulmaktadır.

Bademin
Beslenme değerinin yüksek olması , kanaatkar bitki olması, diğer sert kabuklu meyvelere göre uyum kabiliyetinin yüksekliği, erken verime yatması, nedeniyle uygun ekolojilerde yetiştiriciliğine olan talepler gün geçtikçe artmaktadır.

Ülkemiz bademin gen merkezlerinden biridir, Ancak badem soğuklama gereksinimi çok düşük bir meyve türü olduğundan ilkbahar geç donlarının hüküm sürdüğü yerlerde, ekonomik olarak yetiştirilememektedir.

Yenilebilen tatlı badem çerez olarak tüketilmesinin yanı sıra çeşitli yiyeceklerin hazırlanmasında, bademyağı ve badem unu yapımında kullanılır. Acı bademler ise siyanidrik asit içerdikleri için yiyecek olarak kullanılmazlar. Bu bademler kozmetik sanayinde katkı maddesi ve koku verici olarak kullanılmaktadır.

Ticari açıdan bakıldığında iyi bir badem çeşidinde bulunması gereken özellikler;

1-ağacın gelişmesi kuvvetli olmalıdır,

2-ağaç bol miktarda çiçek açmalıdır,

3-verimi yüksek olmalı

4-meyveler aynı zamanda olgunlaşmalıdır,

5-yeşil kabuk kolay kavlamalıdır,

6-çift iç oranı düşük olmalıdır,

7-randımanı ve iç kalitesi yüksek olmalıdır,

çevresel şartlara, hastalık ve zararlılara karşı dayanıklı olmalıdır.

Kabuklu bademde aranan özellikler;

kabuk ne çok sert ne de çok yumuşak olmalıdır,

karın bölümünde açıklık bulunmamalıdır,

kabuğun delikli üst tabakası kendiliğinden ayrılıp dökülmemelidir.

İç bademde aranan özellikler;

açık renkli olmalıdır,

iç zar yüzeyi düzgün olmalıdır,

iç zar yüzeyi az tüylü veya tüysüz olmalıdır,

iç randımanı yüksek olmalıdır

BADEMİN DÜNYA VE TÜRKİYEDEKİ ÜRETİM DURUMU

Ülke İtibariyle Dünya Badem Üretim Alanı  (FAO)

İspanya ve ABD  başı çekmekte, Türkiye üretim açısından Tunus,İran, Fas, Suriye, Cezayir gibi ülkelerin arkasından 9. Durumda yer alıyor.

Ülke İtibariyle Dünya Badem Üretimi  (FAO)

ABD, İspanya, İran,Fas, Suriye, İtalya, Türkiye diye sıralanıyor.

Ülkeler itibariyle dünya kabuksuz badem ihracatı (FAO 2010)

ABD,İspanya, Avustralya, Çin, Almanya, Hollanda diye gidiyor, Türkiye 9. Burada ilginç olan Almanya gibi ülkesinde badem yetişmeyen bazı ülkelerin büyük ihracatçı olmaları. Bademi alıp, işleyerek ihraç etmekteler. Kabuklu badem ihracatında ilk 10 içinde Ülkemizin adı geçmiyor, ihracatta 2. olan HonKong’ta da badem yetiştiriciliği yokmuş.

Bölgelere Göre Türkiye Badem Alanları, Üretimi ve Verimi (TÜİK 2011)

Buna göre Ege Bölgesi, Güney Doğu Anadolu, Akdeniz, Batı Anadolu. Gap bölgesine çok sayıda badem fidanı dikilmiş, bunlar ürün verdiğinde bazı istatistik bilgiler de değişecek.

İllere Göre Türkiye Badem Alanları, Üretimi ve Verimi (TÜİK 2011)

Muğla, Mersin, Antalya, Çanakkale, Isparta, denizli, diyarbakır, elazığ, manisa

Muğla İlçelerine Göre Badem Alanları, Üretimi ve Verimi (TÜİK 2011)

Datça, Marmaris, yatağan, Merkez, Milas, Fethiye, Ula, kavaklıdere, Dalaman, Bodrum, Köyceğiz

BADEMİN KALİTE ÖZELLİKLERİ

Badem çeşitlerinin kalitesi 4 grupta karakterize edilebilir.
Ticari kalite
Endüstriyel kalite
Duyusal kalite
Beslenme kalitesi

Ticari kalite
Ürün fiziksel özellikleri ile değerlendirilir.
Tane boyutları (uzunluk genişlik kalınlık)
Tane şekli
Tane yüzeyinin yapısı
Tane rengi
Çift tanenin olmaması,  az veya çok olması

Endüstriyel kalite

Çeşitler arasında değişkenlik gösteren

yükleme- boşaltma,
taşıma,
ürün işleme,
paketleme
depolama uygulamaları arasındaki farklar

konferans-badem-4

Duyusal kalite

Tüketici tercihlerine göre oluşan ve bunda dolayı öznel ve çok değişken olan kalite kriterleridir
Acılık,
Tatlılık,
Burukluk
Gevreklik
Elastiklik   v.b.

Beslenme kalitesi
Besin öğelerini yeterli düzeyde sağlayıp sağlamadığını belirtir.
Örneğin badem yalnızca lipitler, proteinler, lifli maddeler ve mineraller gibi temel besin öğelerini değil fitonutrient denilen E vitamini, folik asit ve oleik asitin önemli kaynağıdır.

Diğer yönden ise kabuklu yemişler önemli alerjik gıdalardandır ve tüketici için ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabilir.
Bu durum işlenmiş ürünlerde son kullanıma bağlı olarak olumlu veya olumsuz yönde değişebilir.

BADEMİN DEPOLANMASI
Sıcaklığın ve rutubetin yükselmesi kaliteyi ve raf ömrünü önemli ölçüde düşürebilir.
Bundan dolayı bademler silolarda, bidonlarda ve çuvallarda, serin ve kuru koşullarda tutulmalıdırlar.

Depolama önerileri
Serin ve kuru yerde depolama  (10˚ C sıcaklık ve % 60 nem)
Bademin rutubet miktarı %6 ve aşağı olmalı
Bademler kuvvetli koku içeren ürünlerle birlikte depolanmamalı

Zaralılardan korunmalı
Kavrulmuş bademler oksijenden korunmalı. Vakumlu veya azot gazlı paketleme yapılmalı
Eğer 5˚C sıcaklık ve % 60 nem koşullarında saklanabilirse tüm doğal bademler yaklaşık 2 yıl kadar önemli bir kalite kaybı yaşamadan saklanabilir

BADEMİN BESİN DEĞERİ.
Badem enerji değeri yüksek, aynı zamanda vitamin ve minerallerden zengin olduğu için sporcular, işçiler ve zayıf bireyler için önerilen besinlerdir.
Badem protein içeriği tahıllardan yüksek, et ve kurubaklagillerin protein içeriklerine ise yakındır.
Badem sindirim sisteminin çalışması için gerekli olan lifli maddelerce (posa) zengindir.
Su çekerek dışkıyı yumuşatır ve kabızlığı önler.
Meyve, sebze, sert kabuklu meyveler (ceviz, badem, fındık vb) ve yulaf kepeğinde çözünür posa miktarının
Enerji yoğunluğu düşük olduğundan ve
su çekici özelliğinden dolayı
mide içeriğinin viskozitesini arttırarak midenin boşalmasını geciktirir.

Badem çözünür posa içeriğinden dolayı
kan şekerini düzenleme
kolesterol seviyesini düşürme
kardiyovasküler hastalıklara karşı koruyucu olma
bakımından sağlık üzerine olumlu etkileri bulunmaktadır.

Kalsiyum-Fosfor
Kemik-diş sağlığının korunmasında,
Sinir sisteminin çalışmasında,
Kasların güçlenmesinde,
Kemik erimesinin önlenmesinde,
Normal kan basıncının sağlanmasında,
Kanın pıhtılaşmasında

Magnezyum
Kas-sinir sisteminin çalışmasında,
Kemik –diş sağlığının korunmasında,
Kan şekerinin düzenlenmesinde rol alır.

Manganez
Sinir sisteminin normal fonksiyonunda,
Büyüme-gelişmede,
Doku ve kemik sağlığında görev alır.

Potasyum
Sinir-kas aktivitesinde,
Kan basıncının düzenlenmesinde fonksiyonu vardır.

Bademde bulunan vitaminler

E Vitamini, Tiamin, Riboflamin, Niasin, Pantotenik Asit, Vitamin B6 , Folik asit (mcg) diye sıralanmakta.

E vitamini
Güçlü bir antioksidan olarak koroner kalp hastalığının gelişimini önlemede,
Kanserden korunmada, Alzheimer gibi nörolojik hastalıklardan korunmada,
Alyuvarların parçalanmasını önleyerek kansızlığa karşı koruyucu etki

Bademde yüksek miktarda bulunan Vitamin E antioksidan etkiyle hücre zarında serbest radikaller için bir kapan gibi davranarak hücrenin bütünlüğü için yaşamsal olan doymamış yağların oksidasyonunu önler.

Bu koruyucu etki tüm hücrelerin sağlığı için önemlidir.
Kanser, kalp damar hastalıkları gibi bir çok hastalıkların önlenmesinde yardımcıdır.

Bu tür besinler enerji içeriğinin yüksek olması ancak kolesterol içermemesi nedeniyle kalp-damar hastalıklarında et, yumurta gibi besinlerin alternatifi olarak diyette kullanılabilir.

Folik Asit
Kalp hastalıkları riskinin azaltılmasında
Kan hücrelerinin yapımında
Zihinsel fonksiyonların sürdürülmesinde görev alır.

Tiamin (B1)
Besin öğelerinin vücutta enerjiye çevrilmesinde
Kasların normal fonksiyonunda çalışmasında
Kalp, sinir ve sindirim sisteminin fonksiyonlarının sürdürülmesinde rol alır.

Riboflavin (B2)
Karbonhidrat, yağ, protein metabolizmasında,
Göz ve cilt sağlığında,
Sinir sisteminin normal fonksiyonunda görev alır.
Niasin
Sinir ve sindirim sisteminin normal fonksiyonunda
Yüksek kan kolesterol ve trigliserit düzeylerinin düşürülmesinde yardımcı olarak
Yüksek yoğunluklu lipoproteini (iyi kolestrol) artırarak kalp hastalıkları riskinin azaltılmasında önemli role sahiptir.

Bademin yağ içeriği yüksek olduğu için enerji yoğunluğu da fazladır.
Yağ alımı, kilo kontrolü açısından önemli olduğu için bademin tüketim miktarlarına dikkat edilmelidir.
Yağlı tohumlar, yüksek oranda yağ içermelerine rağmen, bu yağın tekli ve çoklu doymamış yağ formunda olması nedeniyle

Badem bitkisel kaynaklı besin olduğu için kolestrol içermez fakat içindeki yağ oranı nedeniyle dikkatli alınmalı, gereğinden fazla tüketildiğinde kilo sorunları ortaya çıkabilir.

Badem; potasyum magnezyum ve kalsiyum içeriğinin yüksek, sodyum içeriğinin düşük olması nedeniyle, günlük önerilen miktarlarda tüketimi kan basıncının kontrol altında tutulmasında etkili olabilir.

Öneriler
Üretim, verim ve çeşit sayısı artırılmalı
İşlenmiş badem çeşitliliği olmalı
Farklı paketlemeler yapılmalı

Erşan Karababa2nın konuşmasında benim önemsediğim noktalardan birisi bademin işlenerek artı değer kazandırılarak pazarlanması oldu. Bugün parekende fiatı 20-30 lira civarında olan badem çeşitli şekillerde, bol çeşit olarak işlendiğinde fiatı çok yüksek oranlara çıkmakta. Yöremize bademle ilgili endüstriyel işletmelerin kurulması için badem alanlarının ve alınan ürünün yeterli olmadığını öğrendim.

Yine üreticilerimizin bir çok konuda bilgilerinin yetersiz olduğunu, çok eski usullerde büyüklerinden gördükleri şekilde çalıştıklarını görüyoruz. Bunun sonucunda yöremizde ağaç başına alınan ürünün azlığını da görmüş olduk. Bir de bunlara son yıllarda bademlere dadanan hastalık eklenirse gelecek yıllarda bu ürün alma durumu belki de daha düşecektir. Çiftçilerimiz bu şekilde yapılan konferanslarla ve yerinde yapılan uygulamalarla bilgilendirilmelidir diye düşünüyorum. İlaçlar ve diğer etkenlerle bozulan doğal denge bademlerimizi de etkilemektedir.

Bu konferansta emeği geçen herkese çok teşekkürler, arkadaşlarımızın paylaştıkları bilgilerin bir kısmını paylaşarak daha fazla kişiye ulaşmasını amaçladım, benim de biraz katkım olursa ne mutlu.

Sayfalar: 1 2 3

You may also like...

1 Response

  1. DatçALİ diyor ki:

    Konferası düzenleyenler ve katkıda bulunanlara teşekür ederiz. İnşallah devamı gelir akedemik bilgilerden ziyade üreticilerin sorunlarına yardımcı olabilecek günlük kullanılabilecek bilgiler içeren bilgilendirme toplantısıda yapılabilse çok daha güzel olur. Ayrıca bu bilgileri paylaşıp bizleride bilgilendirdiğiniz için hocam sizede çok teşekür ederim.Kolay gelsin.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>